| 1. | O |
|
dramaturg i prozaik irlandzki, zaliczany - obok Yeatsa i Syngea - do twórców nar. dramatu irl.; w swoich sztukach nie kwestionując walki Irlandczyków o wyzwolenie, z którą się w dużym stopniu identyfikował (mimo iż pochodził z biednej rodziny protestanckiej), pokazywał niebezpieczeństwa nadużywania patriotyzmu, starając się postrzegać problem irlandzki bardziej w kategoriach społ. niż religijnych czy etnicznych; dramaty Cień bohatera, Junona i paw, Pług i gwiazdy, Czerwone róże dla mnie, Kukuryku. |
| 2. | O |
|
aktorka amer.; w latach 30. i 40. wystąpiła u boku J. Weissmüllera, jako Jane, w popularnej serii filmów o Tarzanie; żona reżysera J. Farrowa, matka Mii Farrow. |
| 3. | o |
|
litera alfabetu łacińskiego (i polskiego) oznaczająca samogłoskę ustną wymawianą przy niewielkim wzniesieniu tylnej części języka ku podniebieniu miękkiemu oraz przy zaokrągleniu warg. |
| 4. | O |
|
symbol pierwiastka chem. tlenu (oxygen). |
| 5. | O |
|
polityk irlandzki, jeden z przywódców radykalnego ruchu reform społ. i polit. czartyzmu; wybitny adwokat i mówca; od 1832 w Izbie Gmin, przywódca skrajnego skrzydła czartystów, tzw. siły fizycznej; 1837 zał. pismo "The Northern Star" walczące o prawa robotników; 1839-40 więziony; 1848 ponownie wybrany do Izby Gmin przedstawił m.in. projekt tzw. karty praw ludu; po upadku czartystów wycofał się z działalności politycznej. |
| 6. | O |
|
pisarz irlandzki; uczestnik walk o niepodległość; opowiadania i powieści portretujące surowe życie irl. chłopów, zwł. w jego stronach rodzinnych, na wyspach Aran; najb. znaną powieścią O. jest The Informer (Konfident) o moralnych problemach jednostek uwikłanych w nie stroniącą od terroru konspirację i walkę o niepodległość Irlandii. |
| 7. | O |
|
aktor amer.; dzieciństwo w podróżach po Ameryce, Azji i Europie, szkoła wojskowa w Monachium; statysta w teatrze, kaskader w serialach tv; debiut w kinie 1969, rok później Love Story (słynny melodramat, niebywały sukces kasowy); nadto No, i co, doktorku?, O jeden most za daleko; w Papierowym księżycu i Nickelodeonie partnerką była jego córka, Tatum (ur. ok. 1963), która za pierwszy z nich dostała Oscara jako najmłodsza laureatka w historii tej nagrody. |
| 8. | O |
|
amerykański pisarz, dziennikarz, autor scenariuszy filmowych; bohaterami jego opowiadań są ludzie bogaci, nieco snobistyczne środowiska szukające nowych podniet i emocji (np. Syn doktora); jego pierwsza powieść Spotkanie w Samarze, opowiada o tym, jak bunt bogatego młodego człowieka przeciw mieszczańskim rygorom jego klasy prowadzi go do alkoholizmu i samobójstwa. |
| 9. | O |
|
rewolucjonista płd.-amerykański, twórca i pierwszy przywódca niepodległego Chile (1818-23); nieślubny syn wicekróla Peru (kolonia hiszp.), wykształcony w Hiszpanii i Anglii; początkowo walczył w armii rojalistów, ale po klęsce pod Raconcagua (1814) przeszedł na stronę San Martína; czł. chilijskiej junty, która ogłosiła niepodległość; 1817 przy pomocy wojsk argentyńskich gen. José de San Martina oraz oddziałów uchodźców chilijskich pokonał wojska rojalistów; wybrany dożywotnio głową państwa, miał wielkie osiągnięcia w tworzeniu administracji i sił zbrojnych (zwł. floty); zrezygnował na skutek opozycji wewnętrznej, oskarżony o kolaborację z Argentyną schronił się w Peru; po śmierci uznany za bohatera narodowego. |
| 10. | O |
|
estoński aktor i piosenkarz; studiował w Rydze medycynę i aktorstwo, reprezentant Łotwy w koszykówce i piłce wodnej; od 1957 działalność estradowa, a także prezes klubu jazzowego i organizator festiwali; ożeniony (po raz drugi) z Polką, osiadł 1967 we Wrocławiu; autor opowiadań, scenariuszy, programów estradowych i własnych recitali, tekstów i muzyki do piosenek, a przede wszystkim aktor ponad 70 filmów - radzieckich, czechosłowackich, niemieckich i polskich (m.in. Nikt nie chciał umierać - nagroda państwowa ZSRR, Wyzwolenie, Żołnierze wolności, Kiedy miłość była zbrodnią, Wilcze echa, Kopernik, Potop, Kazimierz Wielki, Ostrze na ostrze); Butrym w Potopie J. Hoffmana; autobiografia Gość na tym świecie. |