Wpisz szukane słowo
>> Strona główna <<
A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | W | Z



1.g
litera alfabetu łacińskiego i polskiego pochodząca (wraz z literą c) poprzez greckie γ (gamma) od fenickiej (płn.-semickiej) litery ghîmel (gimel); znak graficzny spółgłoski dźwięcznej, tylnojęzykowej, zwartej.
2.G
jednostka siły równa sile, która masie 1 kg nadaje przyspieszenie 9,80665 m/s2 (przyspieszenie ziemskie normalne). K.-s. jest jedną z gł. jednostek miar układu MKS. Z niutonem - jednostką siły w układzie SI - powiązany jest zależnością: 1 kG = 9,80665 N. W wielu krajach K.-s. nazywany jest kilopondem i oznaczany kp.
3.Ga
jednostka przyspieszenia liniowego (ziemskiego), pochodna w układzie CGS; jeden gal = 1 cm/s2; obecnie wycofana z naukowej literatury; nazwa nadana na cześć Galileusza.
4.GAÁL István (ur
węgierski reżyser filmowy, współzał. eksperymentalnego Studia im. Béli Balázsa; twórczość G. daje wyczulony na wartości etyczne obraz przemian obyczajowych na Węgrzech związanych z najnowszą historią; m.in. Wir, Wiosenne wody, Zjazd rodzinny, Sokoły (1970 nagroda w Cannes), Martwy pejzaż, W cieniu legendy, Skorupy.
5.GAARDER Jostein
norweski pisarz i filozof; sławę przyniosła mu bestsellerowa powieść Świat Zofii (ekranizacja 1999), w której połączył historię filozofii z psychologicznym portretem dziecka; inne utwory: Maya, Vita Brevis, Tajemnica Bożego Narodzenia, Tajemnica Kabały; opowiadania i nowele dla dzieci, szkice filozoficzne.
6.GABÈS
prowincja we wsch. Kanadzie, obejmująca większość płw. Labrador i tereny poza Rzeką Św. Wawrzyńca; pow. 1,541 mln km2; 7,2 mln mieszk. (2001), wielkie znaczenie gosp. (drugie miejsce w kraju po Ontario); eksploatacja złóż surowców (zwł. rud metali), elektrownie wodne, przem. środków transportu, włókienniczy, drzewny, elektrotechn., hutnictwo (w tym metali nieżelaznych); wielkotowarowe rolnictwo - hodowla bydła, trzody chlewnej, warzywnictwo i leśnictwo. Obszar odkryty 1534 i przyłączony do Francji; po kolonizacji, która rozpoczęła się z początkiem XVII w., stał się częścią tzw. Nowej Francji; 1763 w wyniku wojny 7-letniej utracony na rzecz W. Brytanii, kolonia bryt.; od 1867 część Dominium Kanady; większość mieszk. Q. jest pochodzenia franc. (największa grupa francuskojęzyczna poza granicami Francji), stąd silny ruch separatystyczny); Q. nigdy podpisał konstytucji kanadyjskiej z 1982; 1980 i 1995 referenda przegrane przez rządzących w prowincji separatystów (ostatnie już tylko 2% głosów); 2003 spadek nastrojów separatystycznych, w wyborach do lokalnego parlamentu wyraźne zwycięstwo liberałów, zwolenników pozostania Q. w Kanadzie; XI 2006 kanadyjska Izba Gmin przyjęła rezolucję uznającą mieszkańców Quebecu za odrębny naród „w ramach zjednoczonej Kanady”.
7.GABARDYNA
jednobarwna tkanina, przeważnie z wełny czesankowej, o skośnym splocie; używana na płaszcze, kostiumy, ubrania, suknie.
8.GABARYT
podstawowe wymiary zewnętrzne urządzenia, obiektu itp., np. g. pojazdu drogowego lub bryły budynku.
9.GABE
bułgarska poetka i tłumaczka; twórczość początkowo o charakterze lirycznym, później filozoficzno-religijnym i patriotycznym, po 1956 zdystansowana od przemian politycznych w kraju; m.in.: Fiołki, Droga ziemska, Lunatyczka, Nowe wiersze, Poczekaj, słońce, Niewidzialne oczy, Głębiny; zasłużona dla popularyzacji lit. polskiej (antologia polskiej poezji od Mickiewicza po Tuwima, przekłady Hymnów Kasprowicza i Anhellego Słowackiego); laureatka nagrody pol. PEN Clubu.
10.GABEK
szczyt w gł. grani Tatr Wysokich, po słowackiej stronie, na płd.-wsch. od Rysów, wznoszący się nad Doliną Białej Wody i Doliną Złomisk; 2465 m; ku Dolinie Kaczej opada jedną z największych ścian tatrzańskich (wys. ok. 750 m); 1895 pierwsze polskie wejście (W. Kleczyński z przewodnikiem Klimkiem Bachledą); na ścianach G. rozegrały się liczne tragedie taternickie, m.in. zginął tu zimą 1933 W. Birkenmajer.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46