| 1. | DĔDINA Vaclav |
|
geograf czeski; prof. uniw. w Pradze; czł. Czechosłowackiej Akad. Nauk; specjalista w zakresie geomorfologii i geografii fizycznej. |
| 2. | DĔČIN |
|
miasto w płn. Czechach; port i stocznia rzeczna nad Łabą; 53 tys. mieszk. (1999); przem. maszynowy, metalowy, chemiczny, materiałów budowlanych, spożywczy (cukrownia); huta aluminium; węzeł kolejowy i drogowy; ośr. turystyczny; muzeum; zabytki: zamek (XII, XVI-XVIII w.), późnogotycki most (XV w.), renesansowa i barokowa zabudowa; barokowy kościół; 12 km od D. kolejowe i drogowe przejście graniczne do Niemiec. |
| 3. | D' AUBENTON Louis Je |
|
przyrodnik franc.; od 1742 asystent-demonstrator G. Buffona w Jardin des Plantes; prof. Collège de France i Szkoły Weterynaryjnej w Paryżu; czł. franc. Akademii Nauk; prace z zakresu anatomii porównawczej; w Histoire naturelle G. Buffona opracował część dotyczącą ssaków i ptaków; zajmował się także aklimatyzacją, fizjologią roślin i mineralogią. |
| 4. | D'ANNUNZIO Gabriele |
|
włoski poeta, dramaturg i prozaik; naturalista, pozostający pod wpływem prądów i mód końca XIX w.; w pierwszych latach wł. faszyzmu sympatyk Mussoliniego; autor utworów wyrażających panteistyczną radość życia; brał czynny udział w I wojnie świat.; sławę przyniosły mu powieści Triumf śmierci, Ogień, natomiast nie przetrwały próby czasu liczne dramaty; pozostawił też autobiografię i wspomnienia. |
| 5. | D'ANTONIO di PASTUCC |
|
malarz i architekt wł., jeden z najwybitniejszych twórców dojrzałego renesansu; od 1479 w służbie księcia Lodovica Sforzy w Mediolanie, od 1499 w Rzymie; w swych projektach wprowadzał centralne plany budowli sakralnych, portyki, kopuły wsparte na bębnie z otworami okiennymi, otoczonym z zewn. otwartą galerią, w pałacach arkadowe loggie i krużganki; gł. dzieła w Mediolanie: kośc. Sta Maria presso S. Satiro, rozbudowa Sta Maria delle Grazie, krużganki w kośc. S. Ambrogio; w Rzymie: kośc. Sta Maria della Pace, Tempietto na dziedzińcu kośc. S. Pietro in Montorio, rozbudowa pałacu papieskiego w Watykanie (Cortile del Belvedere, Scala Regia), plan nowej Bazyliki św. Piotra, chór kośc. Sta Maria del Popolo, Palazzo Caprini; twórczość malarska: freski na fasadzie Palazzo del Podesta w Bergamo, cykl fresków dla Castello Sforzesco i Casa Panigarola w Mediolanie (ob. w Pinacoteca di Brera w Mediolanie). |
| 6. | D'ISRAELI Benjamin |
|
brytyjski mąż stanu i pisarz, jeden z przywódców torysów, a następnie Partii Konserwatywnej, kanclerz skarbu (1852, 1858-59, 1866-68), premier (1868, 1874-80); skonsolidował Partię Konserwatywną i nadał brytyjskiej polityce imperialistyczny kierunek, przyczynił się do poszerzenia posiadłości w Afryce i Azji i uzyskania monopolu w zarządzaniu Kanałem Sueskim. 1876 królowa Wiktoria nadała mu tytuł lorda Beaconsfield. Jako pisarz debiutował 1826 powieścią Vivien Grey; początkowo autor romansów, potem powieści tendencyjnych popularyzujących jego poglądy polityczne (Coningsby, Sybil, Tankred, Endymion); pisarstwo traktował jako zajęcie uboczne wobec ambicji politycznych. |
| 7. | d- |
|
symbol umieszczany dawniej przed nazwą związku chem. określający jego izomer optyczny skręcający w prawo płaszczyznę polaryzacji światła. |
| 8. | D-DAY |
|
dział fizyki badający ładunki elektr. i związane z nimi pola elektr. i magnet., ich wzajemne oddziaływania, strukturę i rozchodzenie się; potocznie nazwa prądu elektr., energii lub ładunku elektrycznego. |
| 9. | D-MANNITOL |
|
jeden z izomerycznych alkoholi heksahydroksylowych (alditoli); b. rozpowszechniony w przyrodzie (zwł. w grzybach, również w kiszonkach); słodka substancja krystaliczna, temp. topn. 166-168oC; stosowany w produkcji żywic syntetycznych, w analizie chem., w medycynie do testowania nerek, do wyrobu heksanitromannitolu (środek wybuchowy, także lek rozszerzający naczynia krwionośne). |
| 10. | D-moll |
|
poetka okresu modernizmu; liryka osobista (Symfonia jesienna, Dzbanek malin), dramat poetycki (Swanta), opowiadania, wspomnienia. |